Brygada Świętokrzyska Narodowych Sił Zbrojnych jest jedną z najbardziej znienawidzonych przez pogrobowców komuny formacji polskich patriotów. Brygada została powołana 82 lat temu 11 sierpnia 1944 roku.
Powołanie Brygady poprzedziła koncentracja kilku oddziałów partyzanckich NSZ — dowodzonych przez Władysława Kołacińskiego „Żbika”, porucznika Stanisława Grabdy„Bema”, podporucznika Edmunda Dachtera „Boppa”, „Ścibora”, podchorążego Kazimierza Nowaka „Łośa” i porucznika Henryka Figuro-Podhorskiego „Stepa” we wsi Wronów Mirogonowice w powiecie opatowskim na Kielecczyźnie. Z oddziałów tych sformowano 3-batalionowy 204 Pułk Piechoty Ziemi Kieleckiej NSZ dowodzony przez Eugeniusza Kernera „Kazimierza”, „Jana Balcerowskiego”. Szefem sztabu pułku został rotmistrz Antoni Starnawski „Leon”. Pułk liczył do 600 żołnierzy i walczył z Niemcami i komunistyczną partyzantką podległą Rosji sowieckiej.
Kiedy w 1944 roku sowieci weszli na ziemie obecnej Polski, dowództwo NSZ świadome tego, że celem Rosjan jest komunistyczna okupacja Polski i wymordowanie polskich patriotów zdecydowało się ewakuować żołnierzy NSZ na tereny zajmowane przez Amerykanów, by Rosjanie nie wymordowali polskich patriotów z NSZ. Do 204 Pułku dołączono inne oddziały NSZ. Rozbudowaną formacje NSZ Komendant Główny NSZ generał Tadeusz Jastrzębski „Powała” przekształcił 11 sierpnia 1944 w Brygadę Świętokrzyską NSZ.
Według Instytutu Pamięci Narodowej:
„Brygada Świętokrzyska NSZ była jedynym polskim oddziałem partyzanckim w czasie II wojny światowej, który jako jednostka partyzancka oswobodziła więźniów obozu koncentracyjnego. Był to obóz kobiecy w Holiszowie, podobóz KL Flossenburg, w którym osadzono ponad 1000 więźniarek różnej narodowości.
Brygada Świętokrzyska NSZ była jedną z największych formacji partyzanckich działających na ziemiach polskich. Jej żołnierze walczyli równocześnie z okupantem niemieckim i z podziemiem komunistycznym, odrzucającym legalne polskie władze na wychodźstwie i stanowiącym awangardę nowej, sowieckiej okupacji. Dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności i umiejętnej dyplomacji dowódców całej jednostce udało się przedostać na Zachód, unikając rozbicia i ze strony Wehrmachtu czy Waffen SS, i Armii Czerwonej. Była także jedynym oddziałem polskiego podziemia niepodległościowego, który nawiązał kontakt taktyczny z wojskami zachodnich aliantów, wszedł w ich skład i współdziałał taktycznie w walce z Niemcami w ostatnich dniach II wojny światowej.
Jednostka powstała 11 sierpnia 1944 r. w majątku Lasocin. Brygada Świętokrzyska NSZ prowadziła działania przeciwko Niemcom. Miały one charakter ograniczony i sprowadzały się do samoobrony, ochrony ludności przed represjami i akcjami pacyfikacyjnymi oraz zaopatrzenia w broń i materiały wojskowe. Żołnierze NSZ stoczyli kilkadziesiąt walk i potyczek zarówno z oddziałami żandarmerii, Wehrmachtu czy Luftwaffe, jak i kolaboracyjnymi formacjami: ukraińskim Schutzmannschaft i turkiestańskim Ostlegionen. Podczas jednej z bitew (27 sierpnia 1944) Brygada stoczyła walkę z oddziałem zwiadowczym złożonym z żołnierzy Ostlegionen, wspieranych ogniem przez pociąg pancerny. Miesiąc później, 20 września pod Cacowem stoczyła bitwę z oddziałem Niemców w sile ok. 400 żołnierzy Luftwaffe i ok. 100 żandarmów. Prowadziła również akcję przeciwko oddziałom komunistycznym, będącym sowiecką agenturą. W historii działań Brygady Świętokrzyskiej NSZ nieznany jest ani jeden przypadek dokonania przez jej jednostki zabójstwa obywateli polskich żydowskiego pochodzenia ze względu na pochodzenie etniczne. Należy zaznaczyć również, iż w szeregach tej formacji służyli Polacy żydowskiego pochodzenia.
W styczniu 1945 r., w obliczu sowieckiej ofensywy, dowództwo brygady w obawie przed jej zniszczeniem przez zbliżającą się Armię Czerwoną i NKWD podjęło próbę wycofania się na zachód i uratowania jednostki jako siły zdolnej do walki o wolną Polskę. Dzięki lokalnym, doraźnym i taktycznym, porozumieniom z jednostkami niemieckimi Brygada rozpoczęła marsz ku zachodowi, ku jednostkom alianckim. Podczas przemarszu Dowódca Brygady nie zgodził się na podporządkowanie i współpracę wojskową z Niemcami. Nie pozwolił też rozbroić jednostki. Ostatecznie jednostkę skierowano do Czech i pozostawiono samą sobie. Podczas przemarszu polski oddział nawiązał kontakty z czeskim podziemiem. Równocześnie wysłano emisariuszy do sztabu Naczelnego Wodza i wojsk alianckich.
Brygada Świętokrzyska była jedynym polskim oddziałem partyzanckim w czasie II wojny światowej, który jako jednostka partyzancka oswobodził więźniów obozu koncentracyjnego. Był to obóz kobiecy w Holiszowie, podobóz KL Flossenburg, w którym osadzono ponad 1000 więźniarek różnej narodowości. Atak polskiej jednostki na ten obiekt uratował od śmierci żydówki węgierskie, które niemiecka załoga obozu miała spalić żywcem. Następnie oddziały Brygady nawiązały kontakt taktyczny z jednostkami 3. Armii Amerykańskiej gen. George’a Pattona. We wspólnych walkach Polacy i Amerykanie wzięli do niewoli sztab niemieckiej XIII Armii, w tym dwóch generałów.
W okolicznościowym rozkazie do swoich podkomendnych płk Antoni Szacki „Bohun Dąbrowski” (dowódca jednostki) napisał: „Dziś sztandary nasze powiewają obok zwycięskich barw amerykańskich, obok proporców wyzwolonego narodu czeskiego. Opatrzność pozwoliła nam raz jeszcze wziąć udział w walce przeciwko odwiecznemu wrogowi i dorzucić swą cząstkę do wspólnego wysiłku zjednoczonych narodów. W tej tak pamiętnej dla nas chwili dziękuję Wam za zaufanie, którym mnie obdarzyliście. Ta Wasza ufność umożliwiła mnie w znacznej mierze realizację tych zadań, które sobie postawiliśmy”.
Amerykanie dokonali sprawdzenia polskiej jednostki pod względem kontrwywiadowczym, uznając ją za jednostkę niekolaborującą z Niemcami, uznali ją za jednostkę aliancką. Brygada była jedyną polską jednostką, która uzyskała od Amerykanów w maju 1945 roku prawo do noszenia odznak jednostek amerykańskich oraz broni. I to na zdjęciach widać, amerykańskie gwiazdy, głowa Indianina, symbole amerykańskich dywizji.
Jednostka po zakończeniu wojny była wizytowana przez przedstawicieli Naczelnego Wodza, a jej żołnierze i oficerowie szkoleni byli w II Korpusie gen. Andersa. Wobec nacisków Sowietów, którzy żądali bezprawnie wydania polskiej jednostki, armia amerykańska spowodowała rozwiązanie jednostki i utworzenie z jej żołnierzy i oficerów Kompanii Wartowniczych, jednostek polskich wspomagających amerykańskie wojska okupacyjne na terenie Niemiec”.
Ruch Obrony Granic w swoim wpisie na X poinformował, że „z okazji kolejnej rocznicy [powołania do życia Brygady Świętokrzyskiej] reprezentanci Ruchu Obrony Granic z Robertem Bąkiewiczem, wzięli udział w uroczystościach upamiętniających oraz rajdzie rowerowym na terenie ziemi świętokrzyskiej. Wspólnie z ks. Mariuszem Rozinem oraz zgromadzonymi uczestnikami odmówiliśmy modlitwę w intencji śp. płk. Zbigniewa Zielińskiego ps. „Sęk”, dowódcy Brygady płk. Antoniego Szackiego „Bohuna” oraz wszystkich żołnierzy, którzy walczyli o wolną Polskę. Brygada Świętokrzyska pozostaje wzorem niezłomności, wybitnej sprawności bojowej oraz realizmu politycznego, który w obliczu dwóch totalitaryzmów stawiał na pierwszym miejscu interes i bezpieczeństwo Narodu Polskiego”.
Lasocin. To tutaj w sierpniu 1944 roku powstała Brygada Świętokrzyska.
— Robert Bąkiewicz (@RBakiewicz) August 8, 2026
Mordercza skuteczność, żelazna bezkompromisowość i polityczny realizm. Zawsze stawała kością w gardle komunistom, sowietom i zdrajcom.
Brygada Świętokrzyska to wspaniały – i niestety zbyt rzadki w naszej… pic.twitter.com/4o5qFMF7PW
Bohaterowie Ziemi Świętokrzyskiej – cześć Waszej pamięci! 🇵🇱 pic.twitter.com/homs2P6SJs
— Robert Bąkiewicz (@RBakiewicz) August 8, 2026
Strona Ruchu Obrony Granic
https://www.ruchobronygranic.pl/
Chętni do współpracy Ruchem Obrony Granic i z Rotami Niepodległości Roberta Bąkiewicz mogą skontaktować się za pośrednictwem maila i telefonicznie.
[email protected]
509 941 261
Walkę Rot w obronie Polski i Polaków można wesprzeć finansowo, korzystając z poniższych kont:
Darowizny w PLN: 36 1020 1055 0000 9302 0445 6612
Darowizny w USD: 26 1020 1055 0000 9102 0445 8733
Darowizny w Euro: 46 1020 1055 0000 9702 0445 8758
Wpłata tytułem: darowizna na cele stowarzyszenia
Kod BIC (SWIFT): BPKOPLPW
IBAN: PL26 1020 1055
0000 9102 0445 8733
Jan Bodakowski
Twoje wsparcie to inwestycja w przyszłość Polski.
Dzięki Tobie możemy organizować więcej działań, manifestacji i kampanii, które przybliżają nas do wolnej i niepodległej Polski. Dołącz do grona naszych wspierających i bądź częścią siły, która zmienia rzeczywistość. Razem osiągniemy więcej!
WSPIERAJ NAS